Jeugdhulp

Welke vormen van jeugdhulp zijn er?

De jeugdhulp in Vlaanderen is heel divers en kent veel verschillende vormen. Zo zijn er rechtstreeks of niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp, vrijwillige, aanklampende of gerechtelijke jeugdhulp, crisisjeugdhulp en residentiële jeugdhulp. Of kom meer te weten over begrippen zoals jeugdbescherming.  

Welke soorten jeugdhulp zijn er?

Jeugdhulp kan heel verschillend zijn, afhankelijk van de situatie van je kind en in je gezin: 

  • Begeleiding: iemand helpt jou en je kind meedenken, afspraken maken, sterker worden of oplossingen zoeken. 
  • Diagnostiek: via gesprekken, observaties of testen onderzoekt men wat er speelt. 
  • Behandeling: gespecialiseerde hulp bij psychische, emotionele of gedragsproblemen. 
  • Dagopvang of dagbegeleiding: overdag krijgt je kind hulp in een organisatie, ’s avonds gaat het terug naar huis. 
  • Verblijf: je kind woont tijdelijk in een pleeggezin, gezinshuis of voorziening. 

Deze kunnen naast mekaar bestaan en in verschillende combinaties. 

Hoe krijgt je kind hulp?

Rechtstreeks en niet-rechtstreeks toegankelijk

Sommige hulp kan jij of je kind zelf aanvragen. Dat noemen we rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp. Jullie hoeven daarvoor geen toestemming of doorverwijzing te krijgen. 

Voor andere vormen van hulp is eerst een aanmelding of beslissing nodig. Dat is niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp. Vaak gebeurt die aanmelding door een hulpverlener en soms via een specifieke procedure. Zo wordt bekeken welke ondersteuning het best past bij jullie situatie.  

Vrijwillige, aanklampende en gerechtelijke jeugdhulp

Bij vrijwillige jeugdhulp gaan jij en je kind akkoord met het hulptraject. Meestal is die ook vrijblijvend. Jullie kiezen dus of je al dan niet instemt met het hulpaanbod.  

Pas als een hulpverlener je gezin aanmeldt bij het ondersteuningscentrum jeugdzorg wordt die hulp meer aanklampend. Dat is nog altijd vrijwillig maar een consulent volgt je kind dan actief mee op. 

Lukt vrijwillige hulp niet of zijn de zorgen te groot? Dan kan het dossier worden doorgegeven aan het Parket. Bij gerechtelijke jeugdhulp beslist de jeugdrechtbank welke maatregelen nodig zijn. Dat kan wanneer: 

Beslissingen van de jeugdrechter zijn verplicht. Een consulent van de sociale dienst jeugdrechtbank volgt het traject van jouw kind op.

Wist je dat?

Bij aanklampende en gerechtelijke jeugdhulp speelt jeugdbescherming veelal een grote rol.  

Waar krijgt je kind hulp?

Mobiel, ambulant of residentieel 

De plaats waar je kind hulp of ondersteuning krijgt, kan variëren: 

  • Bij jou thuis (mobiel): een hulpverlener komt langs.   
  • In een organisatie (ambulant): je kind gaat zelf naar een hulpverlener of dienst, maar verblijft er niet.   
  • Met verblijf (residentieel): je kind verblijft tijdelijk in een voorziening als dat nodig is.   

Welke vorm het best past, hangt af van de hulpvraag en ondersteuningsnoden.

Welke vormen van verblijf bestaan er?

Soms is thuis wonen tijdelijk niet mogelijk. Bijvoorbeeld omdat je kind nood heeft aan intensieve zorg, begeleiding of een veilige omgeving. Dan wordt gezocht naar een geschikte verblijfsvorm waar het zo gewoon mogelijk kan opgroeien, met ondersteuning op maat. Dat is residentiële jeugdhulp. 

Er bestaan verschillende vormen van verblijf.

Pleegzorg als eerste te overwegen vorm

Als je kind niet thuis kan blijven, is pleegzorg de eerste optie om te onderzoeken. Pas als dat niet kan, wordt gezocht naar een andere vorm van verblijf. Je kind kan tijdelijk of voor langere tijd in een pleeggezin wonen. Pleegouders bieden een veilige thuis en dagelijkse zorg zolang dat nodig is.

Gezinshuizen

Een gezinshuis lijkt op een pleeggezin, maar wordt geleid door professionele gezinshuisouders. Zij bieden dag en nacht zorg aan maximum drie kinderen en jongeren die tijdelijk of langdurig niet in hun eigen gezin kunnen wonen, meestal door ingrijpende gebeurtenissen of complexe problemen.

Wist je dat?

Jongvolwassenen getuigen over opgroeien in een gezinshuis.

Verblijf in een jeugdhulporganisatie

Soms verblijft je kind tijdelijk in een jeugdhulporganisatie, meestal in een leefgroep. Ook jij als ouder wordt zoveel mogelijk betrokken bij de begeleiding. De duur van het verblijf hangt af van jullie situatie en ondersteuningsnood. 

Je kind kan onder meer terecht in: 

 Ook tijdens een crisissituatie is tijdelijk verblijf in een voorziening of gezin mogelijk.

Kamertraining

Bij kamertraining woont je kind tijdelijk in een eigen kamer of studio. Het leert stap voor stap zelfstandig wonen, met begeleiding op maat, door het aanleren van praktische vaardigheden, zoals koken, budgetbeheer en administratie. Dit is vooral belangrijk als je kind op eigen benen leert staan.

Gezinsverblijf

Sommige jeugdhulporganisaties bieden gezinsverblijf aan. Daar verblijven ouders samen met hun kind(eren). De begeleiding richt zich vooral op het versterken van de ouder-kindrelatie en de ontwikkelingskansen van jonge kinderen.

Veilig verblijf

Soms is gewoon verblijf niet voldoende omdat er ernstige zorgen zijn over de veiligheid of ontwikkeling van je kind. Veilig verblijf is bedoeld voor jongeren die tijdelijk nood hebben aan een gesloten, intensief en veilig verblijfstraject. 

Dat kan bijvoorbeeld wanneer je kind: 

  • op verschillende levensdomeinen vastloopt 
  • niet voltijds thuis kan wonen, ook niet met intensieve ondersteuning 
  • een ernstig risico vormt voor zichzelf of anderen 
  • hulp moeilijk kan aanvaarden

Gesloten jeugdhulp

Gesloten jeugdhulp is een maatregel die alleen door een jeugdrechter kan worden opgelegd. Dat gebeurt wanneer je kind een jeugddelict heeft gepleegd of daarvan wordt verdacht. Het verblijft dan tijdelijk in een gemeenschapsinstelling. Wordt je kind uit handen gegeven, dan verblijft het in het Vlaams detentiecentrum. 

Wist je dat?

De gemeenschapsinstellingen en het Vlaams detentiecentrum vallen onder het Agentschap Justitie en Handhaving

Wat kan het traject van je kind inhouden?

Continuïteit

Jeugdhulp streeft naar trajecten zonder breuken.  

Dat betekent dat hulp blijft doorlopen, ook als de situatie van je kind verandert.  

Hulpverleners werken zoveel mogelijk samen en zorgen voor een vlotte overgang als andere hulp nodig is, of als je kind 18 wordt. Zo krijgt het de ondersteuning die past, zonder onnodige onderbrekingen. 

Bekijk wat mogelijk is als het toch moeilijk loopt. Dat gaat bijvoorbeeld over: 

Persoonsvolgend budget VAPH na jeugdhulp

Wordt je kind 18 jaar en krijgt het VAPH-ondersteuning voor minderjarigen? Dan kan die ondersteuning naadloos verderlopen. Vanaf 17 jaar kan de aanvraag voor een persoonsvolgend budget starten.

Crisisjeugdhulp

Soms ontstaat er onverwacht een ernstige situatie waarin snel hulp nodig is. Dan kan crisisjeugdhulp worden ingezet. 

Hulpverleners kunnen hiervoor terecht bij het meldpunt crisisjeugdhulp. In uitzonderlijke situaties kunnen ook kinderen, jongeren of ouders zelf contact opnemen. 

 Afhankelijk van de situatie biedt het netwerk crisisjeugdhulp: 

  • een snelle interventie 
  • begeleiding 
  • tijdelijke opvang.

Jeugdbescherming

Soms zijn de zorgen zo ernstig dat extra bescherming nodig is. Jeugdbescherming heeft als doel ervoor te zorgen dat je kind veilig kan opgroeien en zich maximaal kan ontwikkelen.   

Dit kan zowel binnen de aanklampende als de gerechtelijke jeugdhulp. Daarbij staat Signs of Safety centraal als manier van werken.

Wist je dat?

Lees meer over de rol van jeugdbescherming en over begrippen zoals verontrusting en maatschappelijke noodzaak.

Jeugddelict

Na een jeugddelict ligt de nadruk op verantwoordelijkheid opnemen, herstel en begeleiding, zodat jongeren opnieuw hun plaats kunnen vinden in de samenleving.  

Een belangrijk deel van de aanpak behoort tot het Agentschap Justitie en Handhaving – externe link, zoals de gemeenschapsinstellingen, elektronische monitoring en herstelgerichte diensten. 

Ook Opgroeien speelt een belangrijke rol. Zo begeleiden consulenten van de sociale dienst jeugdrechtbank de jongeren tijdens hun traject, en geven ze advies aan de jeugdrechter. Daarbij staat Signs of Success centraal als manier van werken.