Wat doet de jeugdrechtbank?
De jeugdrechtbank neemt beslissingen wanneer een kind of jongere bescherming nodig heeft of wanneer een jongere een jeugddelict pleegde of daarvan verdacht wordt. De jeugdrechter bekijkt welke hulp, ondersteuning of maatregel nodig is zodat kinderen en jongeren veilig kunnen opgroeien.
Wanneer krijg je te maken met de jeugdrechtbank?
Je komt niet zomaar bij de jeugdrechtbank terecht. Eerst onderzoekt het parket of tussenkomst van de jeugdrechtbank nodig is. Daarna beslist een jeugdrechter welke stappen nodig zijn.
Er zijn vier mogelijke redenen waarom een gezin met de jeugdrechtbank te maken krijgt:
Je gezin zit in een heel moeilijke situatie
Soms zijn de zorgen over een kind of jongere zo groot dat hulpverlening, ouders en betrokkenen er samen niet meer uit raken. Dat heet een verontrustende situatie. Het gaat bijvoorbeeld over ernstige zorgen rond veiligheid, ontwikkeling, gezondheid of opvoeding.
Een kind of jongere heeft dringend bescherming nodig
In uitzonderlijke situaties kan onmiddellijke tussenkomst nodig zijn omdat een kind of jongere ernstig gevaar loopt. Dan kan de jeugdrechter een hoogdringende maatregel nemen om het kind of de jongere onmiddellijk te beschermen.
Ouders mogen een kind niet langer opvoeden
In zeer ernstige situaties kan de jeugdrechter beslissen dat ouders geen beslissingen meer mogen nemen over hun kind. Dat heet een ontzetting uit het ouderlijk gezag. Een andere persoon neemt dan die verantwoordelijkheid op.
Een jongere pleegde een jeugddelict of wordt ervan verdacht
Wanneer een jongere een feit pleegt dat strafbaar zou zijn voor een volwassene, spreek je van een jeugddelict. De politie maakt een proces-verbaal op en bezorgt dat aan het parket. Het parket beslist vervolgens of de zaak aan de jeugdrechter wordt voorgelegd.
Wat is het verschil tussen een verontrustende situatie en een jeugddelict?
Verontrustende situatie
Bij een verontrustende situatie zijn er ernstige zorgen over de ontwikkeling, opvoeding, gezondheid of veiligheid van een kind of jongere. De jeugdrechtbank onderzoekt welke hulp nodig is om veilig, gezond en kansrijk te kunnen opgroeien.
Jeugddelict
Bij een jeugddelict onderzoekt een jeugdrechter een feit dat strafbaar zou zijn als een volwassene het had gepleegd. Een jeugdrechter houdt daarbij rekening met wat gebeurd is, maar ook met de omstandigheden en de ontwikkeling van de jongere.
Wie werkt er voor de jeugdrechtbank?
Wat doet een jeugdrechter?
Een jeugdrechter leidt de zitting, luistert naar alle betrokkenen en neemt beslissingen. Een jeugdrechter:
- luistert naar kinderen, jongeren en ouders
- onderzoekt welke hulp of maatregel nodig is
- neemt beslissingen
- bewaakt de veiligheid en ontwikkeling van kinderen en jongeren
Wat doet het openbaar ministerie of het parket?
Het openbaar ministerie, ook parket genoemd, verdedigt het maatschappelijke belang. Het parket onderzoekt dossiers, formuleert een standpunt voor de rechtbank en kan de jeugdrechter vragen om maatregelen te nemen.
Wat doet een griffier?
Een griffier werkt op de griffie, het secretariaat van de jeugdrechtbank. Een griffier ondersteunt de jeugdrechtbank administratief. Een griffier:
- maakt verslagen van zittingen
- beheert documenten
- verstuurt beslissingen
- zorgt voor de administratieve opvolging van het dossier
Wat doet een jeugdadvocaat?
Kinderen en jongeren die voor de jeugdrechtbank verschijnen hebben recht op een eigen advocaat. Een jeugdadvocaat:
- verdedigt de belangen van het kind of de jongere
- geeft juridisch advies
- legt procedures uit
- vertegenwoordigt je tijdens de zitting
- helpt als je vragen hebt over beslissingen of procedures
Welke rol speelt de sociale dienst jeugdrechtbank?
De sociale dienst jeugdrechtbank (SDJ) ondersteunt de jeugdrechtbank. Een consulent:
- onderzoekt de situatie van het gezin
- voert een maatschappelijk onderzoek uit
- spreekt met kinderen, jongeren, ouders en hulpverleners
- adviseert de jeugdrechter
- volgt de uitvoering van beslissingen op
Bij dossiers rond een jeugddelict volgt een consulent het traject van de jongere op en houdt die de jeugdrechter op de hoogte van de evolutie.
Hoe verloopt een dossier bij de jeugdrechtbank?
Een voorlopige maatregel of beschikking
Vaak heeft de jeugdrechter nog niet alle informatie om een definitieve beslissing te nemen. Daarom kan eerst een beschikking volgen. Dat is een voorlopige maatregel zodat hulp kan starten terwijl de situatie verder onderzocht wordt.
Maatschappelijk onderzoek
De consulent spreekt met het kind of de jongere, de ouders, het netwerk en betrokken hulpverleners. Op basis daarvan maakt de consulent een verslag en een advies voor de jeugdrechter.
Een definitieve beslissing of vonnis
Na een zitting ten gronde neemt de jeugdrechter een definitieve beslissing. Dat heet een vonnis. De jeugdrechter kan het advies van de consulent volgen, maar is daar niet toe verplicht.
Maatregelen
Een jeugdrechter kan maatregelen opleggen om je kind te helpen verantwoordelijkheid op te nemen en nieuwe problemen te voorkomen. Voorbeelden zijn:
- afspraken naleven, zoals naar school gaan of begeleiding volgen
- deelnemen aan een vorming of project om bij te leren over gedrag en de gevolgen ervan
- gesprekken voeren met hulpverleners of een begeleidingsdienst
- schade herstellen, bijvoorbeeld door excuses aan te bieden of een hersteltraject te volgen
- intensieve begeleiding thuis krijgen
- tijdelijk ergens anders verblijven
- in ernstige situaties verblijven in een gesloten voorziening
De jeugdrechter kiest een maatregel op basis van de situatie van je kind en wat je kind nodig heeft.
Wat kan een jeugdrechter beslissen?
Bij een verontrustende situatie
Een jeugdrechter kan onder andere beslissen dat:
- een kind of jongere thuis blijft met een veiligheidsplan
- voorwaarden worden opgelegd
- begeleiding wordt opgestart
- een kind of jongere tijdelijk bij iemand anders verblijft
- een kind of jongere tijdelijk in een jeugdhulpvoorziening verblijft
Bij een jeugddelict
Als je kind een feit pleegde, kan een jeugdrechter beslissen dat het extra hulp of begeleiding nodig heeft. Dat kan bijvoorbeeld gaan over:
- gesprekken met een hulpverlener
- gezinsbegeleiding
- hulp om beter om te gaan met boosheid, stress of conflicten
- begeleiding rond school of werk
- hulp bij alcohol- of druggebruik
- een hersteltraject waarbij je kind nadenkt over de gevolgen van daden en over herstel
- elektronische monitoring
- begeleiding in een gemeenschapsinstelling
Belangrijk: De bedoeling van hulpverlening is niet om je kind te straffen. De hulp is er om je te helpen groeien, problemen aan te pakken en nieuwe kansen te krijgen.
Wat als je het niet eens bent met een beslissing?
Ouders, kinderen en jongeren kunnen in beroep gaan tegen een beslissing van de jeugdrechter. Dat kan gaan over:
- een beschikking
- een vonnis
- andere opgelegde maatregelen of voorwaarden
Bespreek dat zo snel mogelijk met een advocaat. In de meeste situaties geldt een termijn van 30 dagen om beroep aan te tekenen.
Jij en de jeugdrechtbank
Deze brochure vertelt je meer over de sociale dienst jeugdrechtbank en de jeugdrechtbank of jeugdrechter. De brochure licht toe:
- hoe de sociale dienst en de jeugdrechtbank werken
- hoe je er terechtkomt
- wie er werken
- wat zij voor jongeren en ouders kunnen doen
